Ne Biliriz, Nasıl Öğreniriz?

(B)İLİM SÜNNETULLAH’ı (olay, fenomen, konsept ve şey’leri) isimlendirme, kategorize etme, tasnif ve açıklama UĞRAŞIDIR. Her şeyi hakkıyla bilen ancak Allah’tır. Bizimki bilmek değil yaşam boyu talebelik yani öğrenmeye talip olmak.

Peki kişi nasıl öğrenir?
Diğer sorularda olduğu gibi bu sorunun cevabı için de Kuran-ı Azimuşşan’a müracat edildiğinde Tekasür Suresinde ve Vakıa Suresinde şu cevapları buluruz:

1) İlmel Yakîn; yani okuyarak, ilim yoluyla öğrenme,
2) Aynel Yakîn; yani görerek, yaparak-yaşayarak öğrenme,
3) Hakkâl Yakîn; Yani sezgi yoluyla, kalpten, güdülenerek öğrenme..

Bugün 2020 yılında dünya geneli öğretim sistemleri öğretmen yetiştirme programlarında (özellikle Krathwohl, 1964 affective domain teorisi sonrasında) yaygın olarak kullanılan taksonomiler nasıl öğreniriz ve öğrenciye nasıl öğretiriz sorusuna çok benzer bir cevap verirler.

Derler ki; kişinin öğrenmesi 3 temel domainde (alanda) gerçekleşir;

1) Cognitive Domain; yani bilişsel olarak ilim yoluyla öğrenme (İlmel Yakîn)
2) Psychomotor Domain; Kas becerileri ile yaparak-yaşayarak öğrenme (Aynel Yakîn)
3) Affective Domain; Sezgi yoluyla, güdülenerek, içsel öğrenme (Hakkâl Yakîn).

Ayrıca yapay zekâ teriminin mucidi ünlü bilgisayar bilimci John McCarthy affective domaine işaret edercesine der ki; nesneleri ve makinaları ne kadar zekâ ile donatırsak donatalım mânâdan hep yoksun kalırlar.

Yani belki farkındalar ya da değiller ancak bütün sistemler Allah’ındır.